Health Articles

อย่าปล่อยให้ผู้สูงอายุรู้สึกไร้คุณค่า


กลับหน้าหลักบทความ

เมื่อก้าวเข้าสู่วัยผู้สูงอายุการเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัดที่สุดคือด้านร่างกายจากประสิทธิภาพของการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกายเริ่มเสื่อมถอยลง เช่น ตามัว หูตึง ข้อต่อติดขัด เดินไม่สะดวก ระบบย่อยอาหารไม่ดี กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ความจำที่เสื่อมถอย โรคประจำตัว ซึ่งข้อจำกัดเหล่านี้ส่งผลต่อความคล่องตัวในการทำกิจกรรมและการใช้ชีวิตประจำวันของผู้สูงอายุจนบางครั้งอาจทำให้ผู้ดูแลรู้สึกเบื่อ เหนื่อยล้า   หมดกำลังใจในการดูแลผู้สูงอายุและตัวผู้สูงอายุเองอาจจะรู้สึกว่าตนเองด้อยค่าเป็นภาระต่อคนอื่น

แล้วจะทำอย่างไรเพื่อไม่ให้ผู้ดูแลและผู้สูงอายุเกิดความรู้สึกเหล่านี้ สิ่งหนึ่งที่ผู้ดูแลผู้สูงอายุต้องมีนอกจากจะมีความอดทนและมีหัวใจที่พร้อมจะดูแลผู้สูงอายุแล้ว ผู้ดูแลยังต้องปรับเปลี่ยนวิธีคิดสร้างความเข้าใจต่อพฤติกรรมที่ผู้สูงอายุแสดงออกมา ว่าผู้สูงอายุแสดงพฤติกรรมแบบนี้เพราะอะไร สาเหตุอะไรที่ทำให้เกิดพฤติกรรม และเราจะมีวิธีการจัดการกับสิ่งเหล่านี้ได้อย่างไร สิ่งหนึ่งที่ผู้ดูแลต้องคิดไว้เสมอคือ ผู้ดูแลเป็นเพียงผู้ช่วยคิด ช่วยทำ ไม่ใช่คนที่คิดและทำแทนทั้งหมด ผู้ดูแลต้องค้นหาศักยภาพด้านดีที่มีอยู่ของผู้สูงอายุให้เจอ และส่งเสริมให้ผู้สูงอายุได้ใช้ศักยภาพที่ตนมีอย่างเต็มที่

ในบางครั้งผู้ดูแลมักจะเกิดความกังวลและเป็นห่วงผู้สูงอายุว่า ถ้าปล่อยให้ทำเองอาจเกิดอันตราย หรืออาจจะทำให้ช้าเสียเวลา ผู้ดูแลจึงเลือกที่จะทำและตัดสินใจแทนผู้สูงอายุทั้งหมด สิ่งเหล่านี้อาจทำให้ผู้สูงอายุรู้สึกอึดอัดและรู้สึกว่าตนเองไร้ค่าเป็นภาระต่อคนอื่น และในบางครั้งอาจตามมาด้วยพฤติกรรมต่อต้านและดื้อรั้นกับผู้ดูแลจนกลายเป็นความขัดแย้งกัน

ดังนั้นการค้นหาศักยภาพด้านดีที่ผู้สูงอายุมีและส่งเสริมให้ผู้สูงอายุใช้ศักยภาพนั้นให้สูงสุด จะช่วยให้ผู้ดูแลหันไปสนใจ "สิ่งที่ผู้สูงอายุทำได้" มากกว่าไปมองหา "สิ่งที่บกพร่องในตัวของผู้สูงอายุ" การคิดแบบนี้ จะช่วยให้ผู้ดูแลมีกำลังใจไม่รู้สึกว่าผู้สูงอายุเป็นภาระมาก อีกทั้ง ยังช่วยป้องกันความเบื่อหน่ายจากการดูแลผู้สูงอายุไปนานๆ ได้เป็นอย่างดี เพราะการส่งเสริมเป็นการกระตุ้นพลังด้านบวกทั้งในตัวผู้สูงอายุ และตัวผู้ดูแล  เมื่อผู้ดูแลค้นพบด้านดีพร้อมทั้งเปิดโอกาส และให้กำลังใจเมื่อผู้สูงอายุทำได้   ผู้สูงอายุจะรู้สึกว่าตนเองมีคุณค่า หากได้คิด ได้ลงมือทำเองเป็นการสร้างความภาคภูมิใจอีกทั้งยังช่วยลดลดพฤติกรรมต่อต้านกับผู้ดูแล ลดความขัดแย้ง ความขับข้องใจ ที่มีต่อกันลงด้วย

อีกสิ่งหนึ่งที่ผู้ดูแลควรตระหนักคือ การเคารพและให้เกียรติกับผู้สูงอายุ ผู้ดูแลควรคิดไว้เสมอว่าผู้สูงอายุ ไม่ใช่ภาระแต่เป็นผู้ที่มีประสบการณ์ชีวิต ดังนั้น ควรให้เกียรติท่านด้วยการส่งเสริมให้ท่านเป็น "ผู้ให้"  ในสิ่งที่ท่าน มีความรู้ มีประสบการณ์มากกว่าจะมองว่าท่านเป็นฝ่ายรอรับการช่วยเหลือจากผู้อื่น เพียงอย่างเดียว การค้นหา "ศักยภาพด้านดี" ในตัวผู้สูงอายุเป็นเรื่องที่ไม่ยากจนเกิดไป เพียงเราใส่ใจ    และค่อยๆเรียนรู้ร่วมกันไป จะได้รับผลลัพธ์ที่ประเมินค่าไม่ได้